محاسبه مالیات بر ارث
طبقهی وراث را انتخاب کنید و برای هر دارایی (سپرده، سهام، ملک، خودرو و ...) نوع و ارزش مشمول را بنویسید تا مالیات تقریبی بر ارث و نرخ مؤثر را ببینید.
فرمول محاسبه
- مالیات هر دارایی = ارزش مشمول × نرخ پایه‌ی آن دارایی × ضریب طبقه
- ضریب طبقه: طبقه اول ۱، طبقه دوم ۲، طبقه سوم ۴ (تبصره ۲ ماده ۱۷)
- جمع مالیات = مجموع مالیات دارایی‌ها ؛ نرخ مؤثر = جمع مالیات ÷ جمع ارزش مشمول
مثال عددی
جدول نرخ مالیات بر ارث (ماده ۱۷)
| نوع دارایی | مبنای ارزش‌گذاری | طبقه اول | طبقه دوم | طبقه سوم |
|---|---|---|---|---|
| سپرده بانکی و اوراق مشارکت | مانده و سود متعلق | ۳٪ | ۶٪ | ۱۲٪ |
| سهام بورسی | ارزش قانونی انتقال | ۰٫۷۵٪ | ۱٫۵٪ | ۳٪ |
| سهام غیربورسی | ارزش قانونی انتقال | ۶٪ | ۱۲٪ | ۲۴٪ |
| املاک و مستغلات | ارزش معاملاتی ملک | ۷٫۵٪ | ۱۵٪ | ۳۰٪ |
| حق واگذاری محل و سرقفلی | ارزش روز | ۳٪ | ۶٪ | ۱۲٪ |
| وسایل نقلیه موتوری | بهای اعلامی سازمان امور مالیاتی | ۲٪ | ۴٪ | ۸٪ |
| سایر اموال و حقوق مالی | ارزش روز | ۱۰٪ | ۲۰٪ | ۴۰٪ |
طبقه اول: پدر، مادر، همسر، فرزند و نوه · طبقه دوم: اجداد، برادر، خواهر و فرزندان آن‌ها · طبقه سوم: عمو، عمه، دایی، خاله و فرزندان آن‌ها.
نکته‌های مهم
مالیات بر ارث به «نوع دارایی» و «طبقهی وراث» بستگی دارد و برخلاف مالیات حقوق پلکانی نیست: هر دارایی یک نرخ ثابت دارد و نرخ طبقه دوم و سوم به‌ترتیب دو و چهار برابر طبقه اول است. این قاعده برای متوفیانی است که از ۱۳۹۵/۰۱/۰۱ به بعد فوت کردهاند.
مبنای ارزش‌گذاری برای همه‌ی دارایی‌ها یکی نیست: برای ملک «ارزش معاملاتی» (نه قیمت بازار)، برای خودرو «بهای اعلامی سازمان امور مالیاتی»، برای سپرده و اوراق مانده و سود متعلق تا تاریخ ثبت انتقال به نام وراث و برای سرقفلی و سایر اموال ارزش روز است. در ابزار، همین ارزش مشمول را وارد کنید.
اگر ارزش روز کل ماترک کمتر از دیون محقق متوفی، واجبات مالی و عبادی و هزینه‌ی کفن‌ودفن باشد، اموال مشمول مالیات ماده ۱۷ نمی‌شود؛ اموال شهدای انقلاب اسلامی هم برای وراث طبقه اول و دوم مشمول این مالیات نیست و اگر متوفی و وراث تبعه‌ی خارجی باشند، اموال داخل ایران با نرخ طبقه اول محاسبه میشود. این ابزار این موارد را خودکار اعمال نمی‌کند.
نتیجه یک برآورد اولیه است. ارزش نهایی دارایی‌ها، بدهی‌های قابل کسر، معافیتها و مبلغ قطعی را ادارهی امور مالیاتی تعیین میکند؛ برای اظهارنامه و گواهی انحصار وراثت با وکیل یا مشاور مالیاتی مشورت کنید.
سؤال‌های متداول
مالیات بر ارث چقدر است؟
به نوع دارایی و طبقهی وراث بستگی دارد. برای وراث طبقه اول، سپردهی بانکی ۳٪، سهام بورسی ۰٫۷۵٪، سهام غیربورسی ۶٪، ملک ۷٫۵٪، سرقفلی ۳٪، خودرو ۲٪ و سایر اموال ۱۰٪ است؛ طبقه دوم دو برابر و طبقه سوم چهار برابر.
وراث طبقه اول، دوم و سوم چه کسانی‌اند؟
طبقه اول: پدر، مادر، همسر، فرزند و نوه. طبقه دوم: اجداد، برادر، خواهر و فرزندان آن‌ها. طبقه سوم: عمو، عمه، دایی، خاله و فرزندان آن‌ها.
مالیات بر ارث ملک چطور حساب میشود؟
ارزش معاملاتی ملک در ۷٫۵٪ (طبقه اول)، ۱۵٪ (طبقه دوم) یا ۳۰٪ (طبقه سوم) ضرب میشود. مبنا ارزش معاملاتی است، نه لزوماً قیمت بازار.
مالیات بر ارث خودرو چقدر است؟
بهای اعلامی سازمان امور مالیاتی در ۲٪ (طبقه اول)، ۴٪ (طبقه دوم) یا ۸٪ (طبقه سوم) ضرب میشود.
برای متوفیان قبل از ۱۳۹۵ هم همین نرخها اعمال میشود؟
خیر؛ این نرخها برای متوفیانی است که از ۱۳۹۵/۰۱/۰۱ به بعد فوت کردهاند.
آیا نتیجهی ماشینحساب مبلغ قطعی مالیات است؟
خیر؛ برآورد اولیه است. ارزش نهایی، بدهیها، معافیتها و مبلغ قطعی را ادارهی امور مالیاتی تعیین میکند.
مقاله‌های آموزشی مرتبط
ماشین‌حساب‌های دیگر ملک و حقوقی
این صفحه برآورد ریاضی است و توصیه‌ی مالی نیست؛ شرایط واقعی را از بانک خود بپرسید.